II Pochód Zimowy: Rajd Armii Czynnej Ukraińskiej Republiki Ludowej

II Pochód Zimowy to kluczowe wydarzenie w historii Ukrainy, które miało miejsce w 1921 roku. Był to ambitny rajd żołnierzy Armii Czynnej Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL), rozpoczęty na terytorium Polski i Rumunii, mający na celu dotarcie do Ukrainy, która była wówczas pod kontrolą bolszewików. W kontekście nieustających napięć politycznych i konfliktów zbrojnych, akcja ta miała zarówno militarne, jak i propagandowe znaczenie dla ukraińskiego ruchu narodowego.

Przygotowania do Rajdu

Po zakończeniu wojny ukraińsko-bolszewickiej i osłabieniu ruchu niepodległościowego w Ukrainie, Centralny Ukraiński Komitet Powstańczy (CUKP) stał się głównym ośrodkiem organizacyjnym dla powstańców. Dzięki sprawnej łączności z Sztabem Partyzancko-Powstańczym (SPP) we Lwowie, dowódca gen. Jurko Tiutiunnyk mógł na bieżąco monitorować sytuację na terenach zajętych przez bolszewików oraz przygotowywać plany działania.

Latem 1921 roku, gdy przygotowania do rajdu nabierały tempa, okazało się, że wywiad bolszewicki infiltruje struktury ukraińskie. Władze USRR próbowały wywierać presję na Polskę, żądając zaprzestania wsparcia dla ukraińskich grup antybolszewickich. Jednocześnie bolszewicy podejmowali działania mające na celu osłabienie morale wśród ukraińskich żołnierzy internowanych w obozach. Mimo tych trudności, niewielka liczba żołnierzy zdecydowała się wrócić na Ukrainę.

Sytuacja uległa pogorszeniu, gdy bolszewicy odnieśli szereg sukcesów przeciwko ukraińskiemu ruchowi powstańczemu. Wojska wewnętrzne CzeKa zdołały rozbić wiele oddziałów partyzanckich oraz praktycznie zlikwidować CUCP. W obliczu tych trudności gen. Tiutiunnyk postanowił jednak kontynuować przygotowania do rajdu. Na koniec października 1921 roku utworzono trzy grupy operacyjne:

• Grupa Besarabska pod dowództwem generała Andrija Hułyj-Hułenki.
• Grupa Podolska kierowana przez pułkownika Mychajła Palija-Sydorjańskiego oraz po jego zranieniu przez pułkownika S. Czornego.
• Grupa Wołyńska, która znalazła się pod dowództwem Jurka Tiutiunnyka.

Całość liczyła jedynie około 1500 żołnierzy, którzy byli słabo uzbrojeni i źle wyposażeni, co stawiało ich w trudnej sytuacji przed nadchodzącymi starciami.

Plan Działania

Ustalony plan operacyjny przewidywał dwa cele: maksymalny oraz minimalny. Plan maksymalny zakładał przejęcie kontroli nad północną częścią Prawobrzeżnej Ukrainy oraz zajęcie Odessy przez Grupę Besarabską. W przypadku sukcesu, na zdobyte tereny mieli wkroczyć żołnierze Armii URL pod dowództwem generała Ołeksandra Udowyczenki, a Symon Petlura miał zaapelować do ludności o wsparcie w walce z bolszewikami.

Z drugiej strony, plan minimalny zakładał jedynie wykonanie rajdu o znaczeniu propagandowym, mającego na celu zwiększenie morale wśród ukraińskiego społeczeństwa oraz zwrócenie uwagi na sprawę niepodległości Ukrainy.

Realizacja Rajdu

Rajd rozpoczął

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).