Janzenella innupta – unikalny gatunek błonkówki

Janzenella innupta to fascynujący gatunek błonkówki, który stanowi jedyny przedstawiciel swojego rodzaju Janzenella oraz monotypowej rodziny Janzenellidae. Owad ten, pochodzący z regionu neotropikalnego, został odkryty w Kostaryce i jest również znany z inkluzji w bursztynie dominikańskim, datowanej na przełom oligocenu i miocenu. W artykule tym przyjrzymy się szczegółowo taksonomii, morfologii oraz biologii tego niezwykłego owada.

Taksonomia i ewolucja Janzenella innupta

Rodzaj Janzenella oraz jego gatunek typowy zostały po raz pierwszy opisane przez Lubomíra Masnera i Normana F. Johnsona w 2007 roku w publikacji „American Museum Novitates”. Opis ten powstał na podstawie okazów zbieranych w latach 80. XX wieku, a lokalizacja typowa została wskazana jako Park Narodowy Santa Rosa w kostarykańskiej prowincji Guanacaste. Nazwa rodzajowa została nadana na cześć Daniela H. Janzena, wybitnego biologa, który przyczynił się do badań nad owadami. Epitet gatunkowy „innupta” oznacza po łacinie „dziewicza”, co odnosi się do braku samców w materiałach typowych.

Początkowo Janzenella innupta klasyfikowano w szerokiej rodzinie Scelionidae, jednak autorzy opisu zauważyli wiele unikalnych cech, które sugerowały bazalną pozycję tego gatunku w obrębie nadrodziny Platygastroidea. W 2021 roku Andrew D. Austin oraz Norman F. Johnson zaproponowali nową rodzinę Janzenellidae podczas rewizji systematyki Platygastroidea, opierając się na wynikach analizy filogenezy molekularno-morfologicznej. W tej analizie Janzenellidae zajmowały pozycję bazalną względem Platygastridae, tworząc klad siostrzany dla Neuroscelionidae.

Morfologia Janzenella innupta

Janzenella innupta jest niewielką błonkówką o długości około 1,3 mm. Ciało owada jest silnie spłaszczone grzbietobrzusznie i ubarwione ciemnobrązowo z charakterystycznymi białymi plamkami nad żuwaczkami oraz żółtymi spodami większości członów czułków i odnóżami. Ta specyficzna morfologia sprawia, że owad może przypominać niektóre przedstawicieli płaszczykowatych lub Telenominae.

Głowa Janzenella innupta ma kilka interesujących cech anatomicznych. W widoku grzbietowym jest półtorakrotnie szersza niż dłuższa, a w widoku przednim nieco niższa niż szeroka. Ciemię owada jest skórzasto mikrorzeźbione, a czoło płaskie lub słabo sklepione. Krótkie policzki opadają gwałtownie ku tyłowi, a żuwaczki są krótkie i grube z trzema ustawionymi pionowo ząbkami.

Mezosoma charakteryzuje się wyraźną długością w porównaniu do szerokości oraz wysokości. Przedplecze ma zaokrąglone kąty przednio-boczne i płaskie powierzchnie boczne. Tarczka śródplecza jest niemal płaska i nieuzbrojona, a mezepisternity pozbawione linii transepisternalnych. Na zapleczu brak wyróżnialnego dorsellum. Użyłkowanie skrzydła przedniego cechuje drobna żyłka marginalna oraz krótka żyłka stygmalna.

Metasoma owada jest stosunkowo słabo zesklerotyzowana, z widocznymi sześcioma tergitami i siedmioma sternitami. Pierwszy sternit nie jest wyciągnię

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).