„`html

August Zawisza – sylwetka ziemianina i patrioty

August Zawisza, znany również jako August Czarny-Zawisza, to postać, która znacząco wpisała się w historię regionu łódzkiego oraz Królestwa Polskiego w XIX wieku. Urodził się 4 czerwca 1814 roku w Kopcu koło Soboty, a zmarł 20 czerwca 1889 roku w Krakowie. Jego życie naznaczone było działalnością społeczną i gospodarczą, a takżę patriotycznym zaangażowaniem, które doprowadziło do poważnych konsekwencji dla jego majątku.

Rodzina i dziedzictwo

August Zawisza był synem Cypriana Jana Józefa Antoniego Czarnego-Zawiszy oraz Marianny Karnkowskiej. Jego dziadek, Wincenty Zawisza, był właścicielem dóbr sobockich, a także szambelanem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Dobra Sobockie przeszły w ręce ojca Augusta, który po jego śmierci przekazał je swojemu synowi. August miał również brata, Artura Zawiszę, który zginął za swoją działalność patriotyczną podczas powstania listopadowego. Po jego śmierci majątek został skonfiskowany przez carskie władze, co zmusiło Augusta do wykupu dóbr.

Działalność gospodarcza i społeczna

W 1845 roku August Zawisza rozpoczął wielki projekt parcelacji dóbr swojej matki – Łagiewnik i Bałut. Jego celem było zwiększenie powierzchni użytków rolnych poprzez wycinkę lasów i przekształcanie terenów leśnych w grunty orne. W wyniku tych działań powstały nowe folwarki: Marysin oraz Arturów (później Arturówek), nazwane na cześć jego córki i zmarłego brata.

W latach 50. XIX wieku Zawisza zdecydował się na założenie osady fabrycznej Bałuty Nowe, wzorując się na rozwiniętych miejscowościach przemysłowych jak Konstantynów czy Ozorków. Współpracując z lokalnymi urzędnikami, zainicjował proces kolonizacji swoich terenów, co przyczyniło się do dynamicznego rozwoju osady. Centralnym punktem nowej miejscowości stał się Rynek Bałucki, a sama osada została formalnie uznana 18 czerwca 1875 roku.

Trudności finansowe i utrata majątku

Zaangażowanie Augusta Zawiszy w powstanie styczniowe miało tragiczne konsekwencje dla jego sytuacji finansowej. Władze carskie obciążyły go wysokimi kontrybucjami, co skutkowało trudnościami w spłacie zaciągniętych kredytów. W rezultacie część jego majątku została wystawiona na licytację przez Towarzystwo Kredytowe. Mimo prób ratowania sytuacji poprzez sprzedaż resztek ziem oraz wykupy nieruchomości, nie udało mu się uniknąć utraty Bałut Nowych, które zostały zlicytowane przez sąd okręgowy.

Ostatecznie część majątku Zawiszy została sprzedana Juliuszowi Heinzelowi, który rozwinął folwark Marysin w duże gospodarstwo rolne. Po śmierci Augusta w 1889 roku pałacyk w Sobocie przeszedł w ręce Artura Stokowskiego, który otoczył go parkiem w stylu angielskim. Z kolei w 1927 roku majątek nabyli Wiktor i Bogna Przegalińscy, którzy utworzyli hodowlę koni arabskich.

Życie osobiste i rodzina

August Zawisza ożenił się z Honoratą Zalewską, z którą miał czworo dzieci: Marię Czarną-Zawiszę, Jadwigę Antoninę Czarną

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).